Newsletter Tydzień w SEP

Od początku ubiegłego roku w Oddziale Kieleckim Stowarzyszenia Elektryków Polskich trwały przygotowania do uczczenia setnej rocznicy śmierci inż. Tomasza Józefa Ruśkiewicza. Komisja Historyczna Oddziału pod przewodnictwem Kazimierza Ginała oraz przy udziale Andrzeja Bysiaka, Zygmunta Maja i Zygmunta Zimnego już od poprzedniej kadencji koncentrowała się na organizacji uroczystości zaplanowanej na rok 2026, której celem było upamiętnienie wybitnej postaci regionu – inż. Tomasza Józefa Ruśkiewicza. Poznając Jego dorobek – znanego w nauce, gospodarce, społeczeństwie i polityczno-oświatowym życiu Polski przełomu XIX i XX wieku, komisja opracowała uchwałę, na podstawie której Oddział Kielecki wystąpił z wnioskiem o uznanie inż. Tomasza Józefa Ruśkiewicza Patronem SEP w roku 2026. Po spełnieniu wymogów statutowych wniosek zaakceptował Zarząd Główny SEP i 25 czerwca 2025 roku została podjęta Uchwała nr 258/2022-2026, ustanawiająca Tomasza Józefa Ruśkiewicza Patronem Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Roku 2026.

Inż. Tomasz Józef Ruśkiewicz (186-1926) elektryk – humanista – przemysłowiec – społecznik – patron Oddziału Kieleckiego SEP

Tomasz Józef Ruśkiewicz urodził się 22 listopada 1867 roku w Końskich, w rodzinie szlacheckiej. Wczesne lata szkolne spędził w Kielcach, gdzie uczęszczał do gimnazjum oraz uzyskał maturę. Następnie podjął studia na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu Petersburskiego, które ukończył w 1889 roku. Po powrocie do kraju jego zaangażowanie polityczne i społeczne doprowadziło go do konfliktu z władzami rosyjskimi, czego konsekwencją było aresztowanie i wydalenie z kraju. W Niemczech kontynuował edukację na kierunku elektrotechnicznym, zdobywając dyplom inżyniera elektryka w 1897 roku. Po powrocie do Polski rozpoczął działalność zawodową i społeczną w Warszawie, prowadząc własne przedsiębiorstwo elektrotechniczne oraz angażując się w życie stowarzyszeniowe. Jest twórcą pierwszej elektrowni w Kielcach - w Końskich.

Inż. Tomasz Ruśkiewicz zmarł w Warszawie 27 grudnia 1926 roku i został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w grobie rodzinnym. W uroczystości pogrzebowej uczestniczyli członkowie rodziny, najbliżsi przyjaciele oraz liczne grono osób związanych ze środowiskiem elektryków. Przemówienia pożegnalne wygłosili m.in. prof. Mieczysław Pożaryski w imieniu SEP oraz redaktor Zygmunt Wasilewski w imieniu Koła Kielczan.

Jednym z głównych punktów Obchodów była odbudowa i odrestaurowanie grobu Rodzinnego w którym pochowany jest Tomasz Józef Ruśkiewicz.

Odbudowa i odrestaurowanie grobu Tomasza Józefa Ruśkiewicza zakończona została 21 lica 2026 r.

Komitet Organizacyjny Obchodów uzgodnił z ZG SEP termin odsłonięcia odbudowanego i odrestaurowanego grobu na dzień 23 września 2026 roku.

Sto lat później, na tym samym miejscu, odbyła się Uroczystość przy odbudowanym i odrestaurowanym grobie inż. Tomasza Józefa Ruśkiewicza. Patron Roku 2026 w SEP i jednocześnie Patron Oddziału Kieleckiego SEP zgromadził żyjących członków rodziny Ruśkiewiczów, praprawnuka Piotra i Jego syna Rafała oraz liczną grupę przedstawicieli Stowarzyszenia Elektryków Polskich z Zarządu Głównego SEP, Oddziałów oraz Kół Terenowych. Uroczystość przygotowali Członkowie Zarządu Oddziału Kieleckiego SEP, upamiętniając 100 rocznicę śmierci jednego z pionierów polskiej elektrotechniki.

Głos zabrał Kol. Kazimierz Ginał, Prezes Zarządu Oddziału Kieleckiego SEP w kad. 2018-2022 i kad. 2022-2026, Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Obchodów i przywitał przybyłych Uczestników Uroczystości:

• Prezesa Stowarzyszenia Elektryków Polskich prof. Sławomira Cieślika,
• Przedstawicieli Rodziny Ruśkiewiczów: praprawnuka Piotra Cortes i jego syna Rafała,
• Wiceprezesów SEP: Miłosławę Kujszczyk-Bożentowicz, Marka Grzywacza, Bolesława Pałaca,
• Członków Prezydium Zarządu Głównego SEP: Aleksandrę Konklewską i Andrzeja Koźmińskiego,
• Członków Zarządu Głównego SEP,
• Sekretarza Generalnego SEP Andrzeja Werkowskiego,
• Dyrektora Pionu Prezydialno-Organizacyjnego Biura SEP Małgorzatę Gregorczyk,
• Przewodniczącego CKH SEP dr. inż. Piotra Szymczaka,
• Przedstawicieli Zarządu Oddziału Kieleckiego SEP Prezesa Czesława Maja, wiceceprezesów Kazimierza Ginała, Andrzeja Bysiaka, Zbigniewa Ludwickiego, Członków Zarządu Leszka Mołasa, Waldemara Włodarskiego i Agnieszkę Mieczkowską.

Po przywitaniu przybyłych uczestników Uroczystości Kol. Kazimierz Ginał, który przedstawił biografię Patrona, ukazując jego drogę zawodową, najważniejsze osiągnięcia oraz wpływ na rozwój nowoczesnej myśli technicznej. W swojej wypowiedzi podkreślił, jak znaczący i trwały ślad pozostawił inż. Tomasz Józef Ruśkiewicz w historii polskiej elektryki i elektrotechniki oraz w działalności jako przemysłowiec, humanista, społecznik.

Następnie przemówił Prezes SEP, Kol. Sławomir Cieślik, akcentując wyjątkowy dorobek inż. Tomasza Ruśkiewicza oraz jego wkład w kształtowanie etosu polskiego inżyniera. Zwrócił uwagę, że postawa Patrona łącząca profesjonalizm, odpowiedzialność i służbę społeczną pozostaje wzorem dla kolejnych pokoleń specjalistów w dziedzinie elektryki, elektrotechniki i w działalności zawodowo-społecznej.

Szczególnie wzruszającym momentem uroczystości było wystąpienie praprawnuka Tomasza Ruśkiewicza, Piotra Cortesa, który wraz z synem Rafałem przekazał obecnym nie tylko słowa podziękowania, lecz także fragment historii rodziny – świadectwo pamięci przekazywanej z pokolenia na pokolenie.

Kol. Piotr Szymczak, Przewodniczący Centralnej Komisji Historycznej SEP, w swoim wystąpieniu podsumował Uroczystość odsłonięcia odnowionego pomnika, zwracając uwagę na wkład zasłużonych ludzi tamtego okresu w rozwój polskiej elektryki i elektrotechniki oraz na znaczenie pielęgnowania pamięci o jej pionierach.

Wystąpienie Prezesa Oddziału Kieleckiego SEP Kol. Czesława Mają, który odtworzył słowa wypowiedziane przed stu laty przez prof. Mieczysława Pożaryskiego i Zygmunta Wasilewskiego przypomniało ich głosy sprzed wieku, w obecności współczesnych kontynuatorów dzieła Ruśkiewicza, i nadało uroczystości wymiar historycznej ciągłości oraz głębokiego szacunku dla tradycji.

Inż. Tomasz Józef Ruśkiewicz pozostaje jedną z najwybitniejszych postaci polskiej elektrotechniki – człowiekiem szlachetnym, głęboko oddanym pracy, a zarazem wizjonerem, którego dorobek naukowy i organizacyjny wywarł trwały wpływ na rozwój nauk technicznych w Polsce. Jego życie i działalność stanowią fundament tradycji, którą kolejne pokolenia inżynierów pielęgnują z dumą i poczuciem odpowiedzialności.

Uroczystość odsłonięcia odrestaurowanego pomnika Patrona była wydarzeniem o wyjątkowym, głęboko symbolicznym charakterze. Zgromadziła przedstawicieli środowiska naukowego, członków Stowarzyszenia Elektryków Polskich oraz osoby, dla których pamięć o Tomaszu Ruśkiewiczu jest częścią rodzinnej historii. Wygłoszone przemówienia i referaty nadały obchodom rocznicy jego śmierci rangę uroczystości, która nie tylko upamiętnia, lecz także inspiruje.

Uroczystość odsłonięcia odbudowanego i odrestaurowanego grobu stała się nie tylko aktem upamiętnienia, lecz także wyrazem wdzięczności wobec człowieka, którego praca i postawa pozostają wzorem dla kolejnych pokoleń inżynierów. To wydarzenie przypomniało, że pamięć o wybitnych osobowościach jest żywa tak długo, jak długo ich wartości i dokonania inspirują współczesnych.

W nieformalnych rozmowach często powracano do wspomnień związanych z dawną elektrownią przy ulicy Składowej w Kielcach – dziś już nieistniejącą, lecz wciąż żywą w pamięci wielu uczestników wydarzenia. Jej zabudowania znajdowały się niegdyś w bezpośrednim sąsiedztwie Kościoła Św. Krzyża, stanowiąc ważny element lokalnego krajobrazu i historii kieleckiej energetyki.

Dalsze upamiętnienie naszego Patrona miało miejsce w Zarządzie Głównym SEP. Osoby uczestniczące w porannej uroczystości na Powązkach zostały zaproszone przez Prezesa Sławomira Cieślika na posiedzenie Zarządu, które odbywało się tego samego dnia. Kontynuowano rozmowy dotyczące ceremonii upamiętniające Tomasza Ruśkiewicza. Kolegom szczególnie zasłużonym podziękowano za ich pełne zaangażowanie oraz wzorową organizację Roku Patrona.

Zarząd Oddziału Kieleckiego SEP składa serdeczne podziękowania wszystkim osobom zaangażowanym w realizację tego projektu.

Opracowali: Kazimierz Ginał, Zbigniew Włodarski, Andrzej Bysiak ZO Kieleckiego SEP

Zdjęcia: Zbigniew Włodarski, Bolesław Pałac