Newsletter Tydzień w SEP

120-lat temu urodził się w Popławach koło Pułtuska wybitny specjalista z dziedziny aparatury medycznej, praktyk oraz pracownik naukowy. Docent, kierownik Katedry Budowy Aparatów Elektromedycznych Politechniki Warszawskiej. Pracę zawodową rozpoczął w Fabryce Aparatów Elektrycznych Szpotańskiego. W PW był pionierem zastosowań elektrotechniki i elektroniki do celów medycznych oraz kształcenia specjalistów w dziedzinie elektrotechniki medycznej. Ma w swym dorobku ponad 100 rozwiązań prototypowych elektrokardiografów, elektroencefalografów, audiometrów, poligrafów oraz urządzeń rentgenowskich. Jednocześnie był promotorem ponad 200 prac dyplomowych. Absolwent Wydziału Elektrycznego PW.

Stanisław Nowosielski urodził się 6 września 1906 r. w Popławach koło Pułtuska. Syn rolnika Franciszka i Aleksandry z Kłosków. Ukończył Gimnazjum w Pułtusku, a następnie studiował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. Dyplom inżyniera uzyskał w 1936 r. Następnie rozpoczął pracę w firmie K. Szpotański i S-ka, która w drugiej połowie lat trzydziestych rozpoczęła produkcję aparatów rentgenowskich stacjonarnych i przenośnych, kontynuowaną z sukcesami (złoty medal na Pierwszej Polskiej Wystawie Szpitalnictwa w 1938 r. w Warszawie). W tym też czasie Nowosielski skierował swoje zainteresowania w stronę aparatury rentgenowskiej i elektromedycznej.

W czasie wojny nadal zajmował się problematyką aparatury medycznej. Po jej zakończeniu uczestniczył w odbudowie Zakładu Rentgenowskiego w szpitalu na Solcu w Warszawie. Następnie pracował w Ministerstwie Zdrowia, gdzie zajmował się sprawami wyposażenia technicznego placówek medycznych. W 1947 r. został członkiem Komisji Naukowej przy Ministrze Zdrowia oraz doradcą w zakresie aparatury elektromedycznej. W tym okresie szczególnie wyraźnie ujawniło się jego zainteresowanie połączeniem elektrotechniki i elektroniki z potrzebami medycyny.

Jednocześnie na PW rozwijała się koncepcja kształcenia specjalistów w dziedzinie elektrotechniki medycznej. W roku akademickim 1947/48 uruchomiono kształcenie w tej specjalności, a jednym z jej wykładowców został Nowosielski. Prowadził zajęcia z aparatury elektromedycznej oraz budowy i projektowania aparatów rentgenowskich. 1 września 1947 r. powierzono mu kierownictwo Zakładu Budowy Aparatury Elektromedycznej. Po utworzeniu w 1952 r. zespołowej Katedry Budowy Aparatów Elektromedycznych na Wydziale Łączności Politechniki Warszawskiej został jej kierownikiem jako zastępca profesora, a jednocześnie kierował wchodzącym w jej skład Zakładem Aparatów Rentgenowskich. W 1966 r. został powołany na stanowisko docenta.

Powojenna działalność Nowosielskiego miała szczególny wymiar praktyczny. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć było uruchamianie aparatury rentgenowskiej otrzymanej przez Polskę w ramach pomocy UNRRA. W 1950 r. zespół związany z Zakładem Budowy Aparatury Elektromedycznej PW podjął się montażu i uruchomienia około 120 aparatów rentgenowskich firmy Philips w placówkach służby zdrowia w całym kraju. W pracach tych uczestniczyli również studenci, którzy zdobywali w ten sposób doświadczenie przy rzeczywistych urządzeniach technicznych.

Pod kierunkiem Nowosielskiego rozwijano również własne konstrukcje. Zaplecze Katedry opracowało ponad 100 prototypów urządzeń przeznaczonych m.in. dla przemysłu, służby zdrowia i Instytutu Badań Jądrowych. Powstawały tam elektrokardiografy, elektroencefalografy, audiometry, poligrafy oraz różnego rodzaju urządzenia rentgenowskie i aparatura wykorzystywana w diagnostyce i terapii. Jedną z bardziej oryginalnych konstrukcji był stereowektokardiograf, a Nowosielski był również związany z opracowaniem stereoskopowego aparatu rentgenowskiego, objętego patentem. Część rozwiązań opracowywanych w środowisku uczelni trafiała następnie do produkcji przemysłowej. Istotną częścią działalności Nowosielskiego było kształcenie kadr. Pod jego kierunkiem wykonano około 200 prac dyplomowych. Studenci uczestniczyli nie tylko w zajęciach laboratoryjnych, lecz także w pracach konstrukcyjnych i instalacyjnych. W 1959 r. ukazała się jego książka „Budowa urządzeń rentgenowskich”, poświęcona jednej z podstawowych dziedzin jego działalności dydaktycznej i zawodowej.

W 1970 r., w związku z reorganizacją Politechniki Warszawskiej, działalność związana z aparaturą medyczną została przeniesiona na Wydział Mechaniki Precyzyjnej. Nowosielski kierował tam Zespołem Inżynierii Biomedycznej.

Stanisław Nowosielski zmarł 1 listopada 1976 r. Jest pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

Przygotowała Pracownia Historyczna SEP na podstawie:

• Biogram Stanisława Nowosielskiego dostępny na stronie internetowej: https://www.ire.pw.edu.pl/o-instytucie/biografie-profesorow/stanislaw-nowosielski-1906-1976/
• XL lat Instytutu Radioelektroniki. Czyli czterdzieści lat minęło jak jeden dzień, red. J. Cichocki, K. Zaremba, Warszawa 2010, s. 81-82
• Pol wieku Instytut Radioelektroniki (i Technik Multimedialnych Politechniki Warszawskiej) 1970-2020, red. J. Cichocki, Warszawa 2022
• Wczoraj, dziś i jutro Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych Politechniki Warszawskiej, 1951–2001, red. R. Z. Morawski, Warszawa 2001
• Urbanik A., Leszczyński J., Radiologia polska w XIX i XX wieku, Wrocław 2019
• Gwiazdowska B., Bulski W., Pruszyński A., Tołwiński J., Historia Zakładu Fizyki Instytutu Onkologii w Warszawie w okresie kierownictwa prof. Cezarego Pawłowskiego, „Polish Journal of Medical Physics And Engineering”, nr 13(4), s. 183-238
• Handke K., Wspomnienia. W kepi i hełmie – dzieciństwo i młodość w Pułtusku (194-1926). Moja wojenna tułaczka (1939-1946), Pułtusk 2015

Zdjęcie tytułowe: Stanisław Nowosielski (źródło: https://www.ire.pw.edu.pl/o-instytucie/biografie-profesorow/stanislaw-nowosielski-1906-1976/)