120. ROCZNICA URODZIN WILHELMA ROTKIEWICZA (1906-1983)
120 lat temu urodził się w Dokszycach (obecnie na Białorusi) twórca i organizator polskiego przemysłu radiotechnicznego, zarówno w okresie międzywojennym, jak i po II wojnie światowej, konstruktor m.in. odbiornika „Pionier”, w fabryce radioodbiorników „Diora” w Dzierżoniowie. W czasie II wojny światowej szef łączności w sztabie Józefa Broz-Tito. Od 1948 r. profesor i kierownik katedry w Politechnice Wrocławskiej, a od 1964 w Politechnice Warszawskiej. Interesował się radiestezją. Członek SEP od 1928 r. Po maturze uzyskanej w 1924 r. w Sarajewie studiował m.in. pod kierunkiem Janusza Groszkowskiego w Politechnice Warszawskiej.
Wilhelm Rotkiewicz urodził się 27.07.1906 r. w Dokszycach (przed 1939 r. w województwie wileńskim, obecnie na Białorusi). Rozpoczął naukę w Korpusie Kadetów w Odessie. W 1920 r. jako kadet został ewakuowany wraz z wojskami gen. Denikina do Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców (od 1929 r. Jugosławia). W 1924 r. zdał maturę w Sarajewie (stolica Bośni), by rozpocząć studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. W 1929 r. został inżynierem elektrykiem.
Jeszcze w czasie studiów rozpoczął pracę w Laboratorium Radiotechnicznym Biura Badań Technicznych Wojsk Łączności. W 1930 r. przeszedł do Państwowej Wytwórni Łączności, gdzie skonstruował pionierski projekt odbiornika detektorowego „Detefon”, na fale długie i średnie, produkowany na skalę masową (ok. 500 tys. sztuk). Opracował także „Amplifon”: pierwszy polski wzmacniacz zasilany bateryjne na prąd stały, zmienny. Od 1929 r. jednocześnie pracował jako asystent w Katedrze Radiotechniki Politechniki Warszawskiej u prof. Janusza Groszkowskiego. Od 1934 r. wykładał tam odbiór radiowy i pomiary radiotechniczne. Po przyłączeniu Państwowej Wytwórni Łączności do Państwowych Zakładów Tele- i Radiotechnicznych otrzymał tam stanowisko starszego konstruktora i kierownika Oddziału Odbiorników Radiowych w Dziale Studiów. Skonstruował tam liczne krótkofalowe superheterodynowe odbiorniki radiowe, produkowane w Polsce seryjnie.
Po wybuchu wojny w 1939 r. ewakuował się do Rumunii, a potem Jugosławii, gdzie zatrudniono go w wojskowych zakładach technicznych, gdzie uruchomił produkcję radiostacji dla armii jugosłowiańskiej. Po zajęciu Jugosławii przez Niemców został dyrektorem niewielkiej elektrowni, nawiązał wtedy kontakt z jugosłowiańskim ruchem oporu. Przeszedł wkrótce do partyzantki, gdzie został szefem łączności w sztabie Józefa Broz-Tito, a potem był inżynierem łączności w sztabie 40 Szturmowej Dywizji partyzantów jugosłowiańskich.
Po wojnie wrócił do Polski, gdzie zorganizował fabrykę radiotechniczną w Rychbachu (potem przemianowanym na Dzierżoniów), później znaną pod nazwą DIORA. Był tam dyrektorem i organizatorem laboratorium. Opracował wtedy nowe konstrukcje, w tym popularny odbiornik lampowy „Pionier”. Przyczynił się do zorganizowania Szkoły Radiotechnicznej w Dzierżoniowie, obecnie Zespołu Szkół nr 1 nazwanym jego imieniem.
W 1948 r. podjął wykłady na Politechnice Wrocławskiej z urządzeń radiowych odbiorczych. W latach 1949-1952 był kierownikiem Katedry Urządzeń Radiotechnicznych na Wydziale Elektrycznym, a potem na Wydziale Łączności kierował katedrami Urządzeń Radiotechnicznych, Techniki Odbiorczej i Radiotechniki. Profesor nadzwyczajny od 1954 r., od 1962 r. profesor zwyczajny.
W 1964 r. przeniósł się do Warszawy, gdzie kierował Katedrą Urządzeń Radiotechnicznych i Telewizyjnych, a potem Katedrą Radiologii na Wydziale Elektroniki Politechniki Warszawskiej. W 1970 r. mianowany kierownikiem Zakładu Telewizji w Instytucie Radiotechniki Politechniki Warszawskiej i pracował tam do emerytury w 1976 r.
Autor licznych publikacji, członek rad naukowych, współpracownik Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Uczestnik licznych konferencji międzynarodowych, współpracownik międzynarodowych organizacji radiotechnicznych i elektrotechnicznych.
Od 1928 r. członek SEP.
Interesował się radiestezją, zjawiska radiestetyczne interpretował jako słabe, niemierzalne sygnały.
Zmarł 3.12.1983 r. w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim.
Przygotowała Pracownia Historyczna SEP
na podstawie:
Andrzej Marusak, Wilhelm Oswald Rotkiewicz (1906-1983). Inżynier radiotechnik, konstruktor, organizator, nauczyciel, profesor, „Maszyny Elektryczne – Zeszyty Problemowe” 2016, nr 4 (112), s. 183-186.
Jerzy Kubiatowski, ROTKIEWICZ Wilhelm, [w:] Słownik biograficzny techników polskich, z. 4/5, Warszawa 1994, s. 124-126.